Trong thời đại chuyển đổi số, khi tri thức trở thành nguồn lực quý giá nhất, văn hóa đọc lại càng có ý nghĩa đặc biệt – không chỉ là thói quen, mà là nền tảng của học tập suốt đời. Tại Đại học Quốc gia Hà Nội, phong trào “Đại sứ Văn hóa đọc” do Trung tâm Thư viện và Tri thức số – VNU-LIC khởi xướng và dẫn dắt suốt 6 năm qua đã trở thành một dấu ấn đẹp trong đời sống sinh viên. Ngày hôm nay, chúng ta cùng gặp gỡ TS. Nguyễn Hoàng Sơn - Giám đốc Trung tâm Thư viện và Tri thức số, để cùng trò chuyện về hành trình lan tỏa tri thức ấy.
PHẦN 1. HÀNH TRÌNH 6 NĂM LAN TỎA TRI THỨC
Phong trào “Đại sứ Văn hóa đọc” được VNU-LIC khởi xướng từ năm 2020, và đến nay đã trở thành một biểu tượng của văn hóa học tập và khát vọng tri thức trong toàn Đại học Quốc gia Hà Nội.
Đây không chỉ là một cuộc thi, mà là một hành trình nuôi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu và học tập suốt đời cho sinh viên.
Chỉ trong 6 năm, toàn hệ thống đã ghi nhận gần 16 nghìn bài dự thi, 12 đơn vị thành viên tham gia, gồm các trường đại học, THPT, THCS trực thuộc ĐHQGHN.
Tổng cộng 229 giải cấp ĐHQGHN, gần 102 bài gửi dự thi cấp Bộ Văn hóa, và đạt 34 giải cấp Bộ – trong đó có nhiều giải Nhất, Nhì, Chuyên đề và Tập thể.
Đây là những con số biết nói, thể hiện sức lan tỏa và chiều sâu bền vững của phong trào trong cộng đồng sinh viên.
PHẦN 2. NHỮNG DẤU ẤN ẤN TƯỢNG QUA CÁC GIAI ĐOẠN
Chặng đường 2020 - 2025 có thể chia làm 3 giai đoạn nổi bật nhất:
1. Giai đoạn bùng nổ (2020–2021):
Năm 2021 là cột mốc đặc biệt với 4.173 bài dự thi – gấp hơn 35 lần so với năm đầu 2020.
Trong bối cảnh dịch COVID-19, VNU-LIC chuyển toàn bộ phong trào sang nền tảng số, để sinh viên có thể nộp bài, chia sẻ cảm nhận, viết và thuyết trình trực tuyến.
Tinh thần “Đọc để vượt lên – Học trong đại dịch” đã lan tỏa mạnh mẽ trong toàn ĐHQGHN.
2. Giai đoạn củng cố và lan tỏa sâu (2022–2024):
Giai đoạn này phong trào đi vào chiều sâu.
Số lượng bài dự thi ổn định ở mức 2.500–3.000 bài/năm, và số giải luôn cao (35–45 giải cấp ĐHQGHN).
Đặc biệt, các trường THPT và THCS trực thuộc ĐHQGHN bắt đầu tham gia tích cực, tạo nên một chuỗi lan tỏa liên thông từ học sinh đến sinh viên.
Các bài dự thi cấp Bộ đạt nhiều giải cao, phản ánh năng lực đọc, viết và tư duy sáng tạo của sinh viên ĐHQGHN.
3. Giai đoạn khẳng định vị thế (2025):
Năm 2025, tuy số bài dự thi giảm còn 2.397, nhưng chất lượng bứt phá: 59 giải cấp ĐHQGHN – cao nhất trong 6 năm.
Đặc biệt, có 8 giải cấp Bộ, trong đó có giải Nhất, giải Tập thể và giải Đặc biệt cho sinh viên, khẳng định vị thế của ĐHQGHN – VNU-LIC trong phong trào văn hóa đọc toàn quốc.
PHẦN 3. VNU-LIC – TRÁI TIM TRI THỨC CỦA ĐHQGHN
VNU-LIC là trung tâm tri thức số, nơi lưu giữ và chia sẻ kho học liệu khổng lồ.
Mỗi năm, hệ thống ghi nhận gần 25 triệu lượt truy cập, với hơn 185.000 tài nguyên số, 53.000 e-book, 4.100 e-journal và 110.000 học liệu nội sinh.
Theo một nghiên cứu năm 2019 trên hơn 4.000 sinh viên:
“50% tri thức sinh viên có được đến từ thầy cô và lớp học;
50% còn lại đến từ học liệu, dữ liệu và không gian học tập do VNU-LIC cung cấp.”
Điều đó cho thấy Thư viện và Tri thức số không chỉ là nơi đọc, mà là môi trường tự học, tự nghiên cứu, và sáng tạo tri thức – đúng nghĩa là “người thầy thầm lặng” của sinh viên ĐHQGHN.
PHẦN 4. TỪ PHONG TRÀO ĐẾN HỌC TẬP SUỐT ĐỜI
Phong trào này giúp sinh viên hình thành kỹ năng học tập chủ động, biết tìm kiếm, chọn lọc, và tổng hợp tri thức từ nhiều nguồn.
Nhiều sinh viên từng đạt danh hiệu “Đại sứ Văn hóa đọc” sau đó đã trở thành sinh viên xuất sắc, đạt học bổng, công bố nghiên cứu khoa học, và tham gia các hoạt động cộng đồng.
Đọc – với chúng tôi – không chỉ là hành động cá nhân, mà là một phương pháp sống, một cách tư duy, và một năng lực cạnh tranh suốt đời.
PHẦN 5. GIÁ TRỊ LAN TỎA & THƯƠNG HIỆU VNU-LIC
Điều tự hào nhất là văn hóa đọc đã trở thành DNA của sinh viên ĐHQGHN.
Từ mỗi cuốn sách, các em đã tìm thấy cảm hứng để học, để sáng tạo, để dấn thân.
VNU-LIC đã thực sự trở thành “trái tim tri thức” của Đại học Quốc gia Hà Nội, nơi kết nối thầy – trò – tri thức trong một không gian số hiện đại và đầy cảm xúc.
Phong trào này không chỉ giúp sinh viên học tốt hơn, mà còn giúp ĐHQGHN khẳng định thương hiệu “Đại học tinh hoa – học tập suốt đời” trong thời đại chuyển đổi số."
PHẦN 6. KẾT THÚC – THÔNG ĐIỆP TRI THỨC
TS Nguyễn Hoàng Sơn chia sẻ - Nếu chỉ được gửi một thông điệp ngắn gọn tới sinh viên ĐHQGHN, tôi muốn gửi gắm rằng:
"Mỗi cuốn sách là một hạt mầm tri thức.
Mỗi người đọc là một mảnh đất gieo niềm tin vào tri thức nhân loại.
Hãy đọc, hãy học, và hãy để tri thức dẫn dắt con đường của mình.
VNU-LIC sẽ luôn đồng hành cùng sinh viên trên hành trình ấy – hành trình của tri thức, sáng tạo và nhân văn."
Quý thầy cô và các bạn thân mến, 6 năm – hơn 15.000 bài dự thi – hàng trăm giải thưởng – và hàng triệu lượt truy cập học liệu. Nhưng trên tất cả, phong trào “Đại sứ Văn hóa đọc” do VNU-LIC dẫn dắt đã gieo một hạt giống quý – đó là niềm tin vào sức mạnh của tri thức và con người biết học suốt đời. Từ Hòa Lạc xanh, ánh sáng tri thức ấy đang lan tỏa – âm thầm nhưng mạnh mẽ – qua từng trang sách, từng buổi đọc, từng ước mơ của sinh viên ĐHQGHN.
Xin cảm ơn TS. Nguyễn Hoàng Sơn và Trung tâm Thư viện và Tri thức số đã mang đến cho chúng ta một hành trình tri thức đầy cảm hứng. Cảm ơn quý thầy cô và các bạn sinh viên đã đón xem, xin kính chào và hẹn gặp lại!