Sáng ngày 08 tháng 5 năm 2026 tại Thư viện Quân đội (số 83 Lý Nam Đế, phường Hoàn Kiếm, Thành phố Hà Nội) đã diễn ra Chương trình Giao lưu tọa đàm "Sách và Tri thức - Xây dựng Bản lĩnh Trí tuệ Việt Nam" trong khuôn khổ các hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 năm 2026 đã được Thủ trưởng Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam phê duyệt.
Buổi tọa đàm với sự tham gia của:
Đại tá Phạm Văn Vương - Phó Cục trưởng Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam
Bà Đoàn Quỳnh Dung - Phó Cục trưởng Cục Văn hoá cơ sở, Gia đình và Thư viện, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Đại tá, PGS.TS Võ Văn Hải - Phó Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Chính trị
Thủ trưởng các cơ quan đơn vị thuộc Tổng Cục Chính Trị; lãnh đạo NXB Quân đội Nhân dân, Tạp chí Quốc Phòng toàn dân, Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội, Trung tâm Phát thanh Truyền hình Quân đội, Cục Chính sách xã hội,... cùng các đồng chí là Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam, lãnh đạo Thư viện Hà Nội, đại biểu Thư viện Quốc gia Việt Nam, lãnh đạo, cán bộ, nhân viên, chiến sĩ trong toàn Thư viện.
Đại tá Nguyễn Văn Toàn - Nguyên Phó Cục trưởng Cục Công tác Đảng và Công tác Chính trị Bộ Công an
PGS.TS Trần Thị Anh Đào - Nguyên Trưởng khoa Xây dựng Đảng, Học viện Báo chí và Tuyên truyền
Đại tá, ThS. Mạc Thùy Dương - Giám đốc Thư viện Quân đội
Thiếu tá Phí Văn Thành - Trưởng ban Hành chính
Với diễn giả là:
PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Uỷ viên Hội đồng Lý luận Trung ương, Uỷ viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội
TS. Nguyễn Hoàng Sơn - Giám đốc Trung tâm Thư viện và Tri thức số, Đại học Quốc gia Hà Nội
Nội dung chính của chương trình xoay quanh Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; các giải pháp thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực thông tin - thư viện, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác và lan tỏa tri thức trong kỷ nguyên số.
1. Bối cảnh và Tầm nhìn Chiến lược
Tại buổi tọa đàm, TS. Nguyễn Hoàng Sơn đã gửi lời chúc tốt đẹp đến chương trình, đồng thời bày tỏ kỳ vọng đây sẽ là cơ hội để nền tảng tri thức đến gần hơn với cộng đồng, khơi dậy tinh thần học tập, đổi mới sáng tạo và bùng cháy ý chí, quyết tâm của trí tuệ Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Trọng tâm của báo cáo tập trung vào việc chuyển dịch từ mô hình thư viện lưu trữ truyền thống sang “Bộ não số" (Digital Brain) – một hệ điều hành tri thức thông minh, đóng vai trò hạt nhân điều hành toàn bộ tài nguyên trí tuệ của tổ chức.
Minh chứng rõ nét cho tầm nhìn đó chính là công trình Thư viện Trung tâm tại Hoà Lạc với quy mô 7 tầng, dự kiến tháng 9 năm 2026 sẽ đón khoảng 20.000 sinh viên đến học tập và nghiên cứu. Đây được coi là công trình thư viện đẹp nhất Đông Nam Á, là niềm tự hào của Trung tâm Thư viện và Tri thức số.
Qua đó, TS. Nguyễn Hoàng Sơn cũng gửi lời mời tới các đơn vị cùng giao lưu, hợp tác phát triển thư viện và lan tỏa văn hóa đọc trong thời đại số.
2. Giá trị khoa học: Lộ trình tiến hóa 5 giai đoạn (1997 – 2035)
Về giá trị khoa học, TS. đã chia sẻ Lộ trình tiến hóa 5 giai đoạn (1997 – 2035) khi khái quát hóa quá trình thay đổi về chất của VNU-LIC, đại diện cho lộ trình chung của thư viện hiện đại qua 5 giai đoạn:
Giai đoạn 1 (Trước 1997): Thư viện truyền thống (tài liệu in, tra cứu thủ công)
Giai đoạn 2 (1997 - 2010): Thư viện tự động hóa (tin học hóa nghiệp vụ)
Giai đoạn 3 (2010 - 2020): Thư viện số (tập trung số hóa học liệu)
Giai đoạn 4 (2020 - 2025): Trung tâm Tri thức số (quản trị tri thức)
Giai đoạn 5 (2025 - 2035): BỘ NÃO SỐ – giai đoạn hạt nhân định hình hệ điều hành tri thức số với Knowledge Graph và AI, làm bệ phóng đưa ĐHQGHN vào Top 100 Châu Á và Top 300 thế giới.
3. Phân tích cấu trúc 10 lớp hữu cơ của "Bộ não số”
TS. đã phân tích cấu trúc 10 lớp hữu cơ của "Bộ não số". Mô hình này được thiết kế như một thực thể sống với cấu trúc phân tầng chặt chẽ.
Hệ thống bắt đầu từ nhóm hạ tầng lõi và dữ liệu (Lớp 1 đến Lớp 4), trong đó:
Lớp 1 và 2 thiết lập nền tảng vật lý thông minh gồm tòa nhà hiện đại, siêu máy tính và mạng lưới IoT kết nối vạn vật.
Lớp 3 đóng vai trò kho dữ liệu lớn hội tụ mọi định dạng tri thức.
Lớp 4 là kiến trúc an ninh Zero-Trust, Blockchain và hệ thống Cloud dự phòng nhằm đảm bảo tính toàn vẹn tuyệt đối cho dữ liệu.
Phần “vỏ não” điều hành nằm ở nhóm xử lý và suy luận (Lớp 5 và Lớp 6):
Lớp 5 sử dụng lõi AI Engine để tự động hóa việc phân loại, trích xuất và tóm tắt tri thức.
Lớp 6 tập trung vào phân tích trắc lượng thư mục (Bibliometrics) để dự báo xu hướng nghiên cứu khoa học.
Cuối cùng là nhóm tương tác và hệ sinh thái dịch vụ (Lớp 7 đến Lớp 10):
Lớp 7 tập trung vào trải nghiệm người dùng thông qua giao diện cá thể hóa đa nền tảng.
Lớp 8 cung cấp tri thức đúng thời điểm cho người dùng.
Lớp 9 tạo không gian đồng kiến tạo cho cộng đồng khoa học và doanh nghiệp.
Lớp 10 sử dụng AI để kiểm soát liêm chính học thuật, đảm bảo đạo đức trong nghiên cứu.
4. Áp dụng thực tiễn vào Quản trị tri thức số Quân đội
Việc ứng dụng mô hình này vào hệ thống Thư viện Quân đội mang lại nhiều giá trị chiến lược thiết thực.
Trước hết là hiện đại hóa công tác huấn luyện thông qua việc xây dựng kho học liệu quân sự tập trung, sử dụng AI để cá nhân hóa nội dung đào tạo cho cán bộ, chiến sĩ.
Thứ hai, các lớp suy luận AI giúp phân tích xu hướng an ninh quốc phòng thế giới, hỗ trợ đắc lực cho công tác tham mưu chiến lược.
Cuối cùng, nền tảng bảo mật Zero-Trust và Blockchain đặc biệt phù hợp để bảo vệ an toàn các tài liệu mật, tài liệu lịch sử quân sự và các công trình khoa học quốc phòng nhạy cảm.
5. Đánh giá từ các nhà quản lý đầu ngành
Ông Nguyễn Hữu Giới – Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam khẳng định VNU-LIC là "ngọn hải đăng" trong công cuộc chuyển đổi số, với vị thế Top 50 toàn cầu trên Webometrics là minh chứng thực tế nhất.
Đồng quan điểm, Bà Mạc Thùy Dương – Giám đốc Thư viện Quân đội đánh giá cao tính tiên phong của mô hình "Bộ não số" và coi đây là tham chiếu chiến lược để hiện đại hóa hệ thống thư viện quân đội, góp phần xây dựng quân đội tinh nhuệ về trí tuệ và bản lĩnh.
6. Kết luận
Mô hình "Bộ não số" không chỉ là một công trình công nghệ, mà còn là sự hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước bằng trí tuệ.
Sự phối hợp giữa VNU-LIC và hệ thống thư viện quân đội sẽ tạo nên một mạng lưới tri thức số vững chắc, góp phần thực hiện thắng lợi lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng" trên mặt trận khoa học, công nghệ và tư duy sáng tạo.
Đây cũng là bước đi thiết thực nhằm hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, góp phần xây dựng nền tri thức số, bản lĩnh trí tuệ Việt Nam trong kỷ nguyên mới.